Obi Nedir?

Plak dinlemek yalnızca sesle ilgili değil. Plak, pek çok kişi için aynı zamanda kapak ya da görsel tasarım anlamına da geliyor. İçinde tamamen aynı şarkıların olduğu plaklar pek çok koleksiyoner için aynı anlamı ifade etmiyor. Plağın göbeğindeki tasarım, yazılar, o plağı diğerlerinden ayırıyor. Bu, başka bir yazının konusu.

Plak kapakları için de aynı şey geçerli. Her ne kadar bir albümün ya da single'ın (45liğin) kapak tasarımı tek olsa da, o plak başka bir ülke de basıldığında kapak farklılık gösterebiliyor. Hatta Türkiye'de de aynı plağın 2. baskısında plak kapağının değiştiğine tanık oluyoruz. Bu da başka bir yazının konusu.

Plak kapaklarına eklenen obi'ler ise bu yazının konusu. Japonya'da basılan plaklarda gördüğümüz obi, ister kuşak deyin, ister kemer, ister bant, son yıllarda Avrupa'da ya da ABD'de basılan albümlerde de kendini göstermeye başladı. Ancak, hiçbiri Japonya'daki gibi estetik değil. Nedeni basit: 1960'lı yıllarda yabancı albümlerin Japonya baskılarına açıklama yapmak için kullanılmaya başlanan obi'ler de Japonlara fazla estetik gelmiyor muhtemelen. Zaten kullandığınız bir dildeki bilgilendirme bandı size de çok estetik gelmeyecektir. Ancak, bu bilgilendirme bandı, yani obi, tanış olmadığınız Japon harfleriyle karşınıza çıktığında, işte o zaman plağın kapağı bambaşka bir anlam kazanıyor. Bu yüzden obi'ler plaklara ayrı bir değer katıyor. Aşağıda görülen iki Dire Straits albümünün obi'leri farklı.

Görüldüğü gibi soldaki obi'de "Sultans of Swing" şarkısı öne çıkarılmışken, sağdakinde böyle bir açıklama yok. Japonya'daki dinleyiciye tanıtım amacıyla oluşturulmuş obi'ler zamanla bilgilendirmenin ötesine geçmiş, sahip oldukları tasarımlarla plak kapağını daha da güzelleştiren nesnelere dönüştürmüş.

Örneğin Studio Ghibli'nin Komşum Totoro soundtrack'ine bakalım.

Obi'deki yazılar ve görseller, plağın kendi kapağıyla estetik bir uyum gösteriyor. Oysa bu yazılar "tanıtım"ın ötesinde değil.

Ya da yine Studio Ghibli'nin Prenses Mononoke'sine bakalım.

Ya da Milva'nın "Liberta" albümünün Japonya baskısına bakalım.

Obi'de plak kapağına uyumlu renk kullanılmış. Peki bu obi'lerin arka yüzünde ne oluyor. Genelde sanatçının diğer albümleri, yani yine tanıtım.

Obiler cd'lerde de kullanılıyor. Her ne kadar plaklardaki kadar estetik olmasa da obili cd de ayrı bir değer taşıyor.

Pek çok koleksiyoner için obi, Japonya baskı bir albüme sahip olmak için iyi bir neden.